Eski İran lideri Ahmedinejad: İran, Türkiye ve Suudi Arabistan’ın işbirliği tek yol

İran’da 18 Haziran 2021 tarihinde gerçekleştirilecek cumhurbaşkanlığı seçimleri için yine aday olduğunu açıklayan eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ajmedinejad, daha evvel yaptığı “İran, Türkiye ve Suudi Arabistan yan yana durursa ve birlik içinde hareket ederse bölgenin çehresi büsbütün değişir. Bu çok kolay gerçekleşebilir” açıklamasına açıklık getirdi.

Ajmedinejad, “Bölgemizde Suudi Arabistan, Türkiye ve İran çok kıymetli ve öne çıkan ülkeler. Dostluk ve kardeşlik atmosferinde birlik olmalı ve işbirliği yapmalıyız. Sizce de İran, Türkiye ve Suudi Arabistan bir ortaya gelirse bölgenin çehresi değişmez mi? Bence bundan öbür yol yok. Bu 3 ülkenin önderleri bence sonunda birlikte olmaları gerektiği sonucuna ulaşacak ve birbirlerinin yanında duracaklar” tabirlerini kullandı.

İsrail-Filistin tansiyonuna de değinen Ajmedinejad, “Bence Filistin konusundaki tüm hak sahipleri referandumda yer almalı ve milletlerinin geleceğine karar vermeli. Kısa devirli çatışmaların birtakım emelleri olabilir lakin Filistin halkının mukadderatına tesiri yok. Umuyorum ki dünya, Filistin halkının haklarının büsbütün geri verilmesi sonucuna ulaşır” diye konuştu.

Cumhurbaşkanlığı adaylığına ait konuşan Ajmedinejad “Bu sefer adaylık müracaatımı hemşerilerimden ve halkımızdan çokça gelen talepler üzerine yaptım. O kadar çok ricada bulundular ki benim için diğer bir seçenek kalmadı. Aslında benim müracaatım halkın daveti üzerine oldu. Adaylığımı kabul etmezlerse oy kullanmam ve kimseyi de desteklemem demiştim. Söylediklerimle tıpkı görüşteyim” dedi.

CNN TÜRK’ten Büşra Arslantaş’ın sorularını yanıtlayan Ajmedinejad’ın verdiği röportaj şu biçimde:

‘Filistin sıkıntısının bir tek tahlili var’

Cumhurbaşkanı Ahmedinejad çok teşekkürler vakit ayırdığınız için. İran’daki mevcut durumu, yaklaşan cumhurbaşkanlığı seçimlerini konuşacağız fakat bugünlerde dünya gündemindeki en sıcak başlık olan İsrail-Filistin tansiyonu ile başlamama müsaade verin. Evet cuma günü ateşkes ilan edildi lakin İsrail, Gazze Şeridi’ne bombalar yağdırdı. 11 gün boyunca yüzlerce Filistinli can verdi, yüzlercesi yaralandı. Bu tansiyon sizce neden artık yine patlak verdi? Sırada ne var? Ve tansiyonun tekrar yükselmemesi için sizce ne yapılabilir ya da yapılmalı?

Öncelikle sizi, Türk halkını ve bu röportajı izleyecek herkesi samimiyetle selamlamak isterim. Filistin sıkıntısı hem biz hem de bölge halkı için tanınan bir durum. Bölgemiz çatışmalar ve savaşlarla karşı karşıya kalalı 70 yıldan fazla vakit oldu. Birkaç milyon insan mülteci haline geldi ve ülke toprakları işgal edildi. Filistin halkının haklarını korumak ismine Birleşmiş Milletler’den kararlar çıktı. Tarih bize gösterdi ki birkaç günlük çatışmalar bölgedeki denklemi, Filistin halkının temel haklarını elde edene kadar direniş konusundaki kararlığını değiştirmiyor. Filistin sıkıntısının bir tek tahlili var. O da şu; Filistin halkının kendi yazgısını tayin etme hakkını tanımlamak ve tanımak. Bence Filistin konusundaki tüm hak sahipleri referandumda yer almalı ve milletlerinin geleceğine karar vermeli. Kısa periyotlu çatışmaların kimi emelleri olabilir lakin Filistin halkının bahtına tesiri yok. Umuyorum ki dünya, Filistin halkının haklarının büsbütün geri verilmesi sonucuna ulaşır.

‘Siyonist rejim, Amerikan idaresinin Ortadoğu’yu domine etme planının bir parçası’

ABD’nin bu yaşananlar konusundaki tavrını nasıl değerlendiriyorsunuz? Zira bu süreçte gördük BMGK’da adım atılmasını engellediler günlerce. İsrail’in akınlarını kendini savunma olarak değerlendirdiler, bu türlü korudular İsrail’i. Bir de bu tansiyonun nükleer müzakereleri nasıl etkilemesini bekliyorsunuz? Kimi Amerikan senatörler zira Biden’a mektup yazıp İran’ın Hamas’a mali dayanak verdiğini, bu ülke ile müzakerelerin noktalanması gerektiğini savundular.

Arka arda gelen Amerikan idarelerinin duruşu ve Siyonist rejimi savunuyor olmaları yeni bir şey değil, her vakit İsrail’in savunucusu oldular. Şu açık ki Siyonist rejim, Amerikan idaresinin Ortadoğu’yu domine etme planının bir modülü. İran işgale karşı yasal direnişi destekledi, bu yeni değil. Bunu baskı için kullanmak istiyorlarsa, bunu zati daima yaptılar ve fırsatı kaçırmıyorlar.

Bu tansiyon nükleer müzakereleri nasıl tesirler diye sorumu yenilemek isterim. Zira İran’ı dünyada teröre en fazla takviye veren ülke olmakla suçluyorlar.

Söylediğim üzere bunu bir mazeret olarak kullanabilirler daha fazla baskı kurmak için. Filistin direnişine verilen takviyenin tamamı manevi ve siyasi olmalı.

Pekala, ya yaklaşan seçimler? Sizce 18 Haziran’da yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimleri nükleer müzakerelerin dinamiğini nasıl tesirler? Zira bir çok kimse şunu söylüyor. “Seçime kadar Viyana’dan bir muahede çıkmazsa reformistler bu seçimde kaybeder” diyorlar. Başka taraftan “Biden müzakerelerle devam edip etmeme konusundaki kararını yeni idaresi gördükten sonra verecektir” diyenler de var. Size nazaran nasıl?

Burada birkaç mevzuyu ayıralım. Öncelikle müzakereler kabul görmüş memleketler arası hukuk çerçevesinde yapılmalı. Evvelki tıpta yapılan ve Ortak Kapsamlı Hareket Planı ile sonuçlanan görüşmelerde de halkların temel hakları ve memleketler arası hukuk gözetilmemişti. 2015’teki mutabakat tek taraflı bir mutabakattı ve Amerikan İdaresi tek taraflı olarak tartısını koydu ve İran idaresi ise herkesin gördüğü üzere İran halkının haklarını o çerçevede savunamadı. Bu mutabakatın 6 tarafı, 6 ülkesi vardı. Uzlaştırma ya da çatışmaların önlenmesi konusu 7 eşit oyla tanımlanıyordu. Ve İran’ın yalnızca bir oyu vardı. Bu da İran’ın rastgele ihlal durumunda hakkını alamayacağı manasına geliyordu. Trump’ın muahededen çekilip bir kenara koyması ve bunun karşısında İran’ın hakkını arayamaması çok üzücüydü. Öteki 5 ülke de hiçbir şey yapmadı İran halkının haklarını muhafaza konusunda. Öğrendiğim kadarıyla Viyana’da şu anki eğilim İran halkının haklarının daha da gerileyeceği tarafında. Ve bunun nedeni epeyce açık. Müzakerelerde yer alan İran hükümetinin misyon müddeti bitiyor. Ve popülaritesinin en düşük düzeyinde ve halk takviyesine sahip değil. Halbuki İran halkının ve onların haklarının temsilcisi olmalılardı. Ve ben bu müzakerelerin öteki tarafına diyorum ki bu durumu suiistimal etmeyin. Şayet İran halkının haklarını geriye götüren bir mutabakata varılırsa halk bunu kabul etmeyecektir. Bence bu sorunu çözmenin tek yolu, hürmet ve adalet atmosferinde görüşülüp hususların tahlile kavuşturulması. Halka karşı çıkmak sorunu çözmez. Şu kesin ki İran halkının iradesi dikkate alındığında bunun olumlu tesiri olur ve adaletin tesisine yardımcı olur.

‘Adaylığımı kabul etmezlerse oy kullanmam ve kimseyi de desteklemem demiştim’

2017 seçimlerinde de aday adayı olmuştunuz ancak İran Anayasayı Müdafaa Kurulu tarafından reddedilmişti bu adaylığınız. Bu sefer neydi sizi yarışa katılma konusunda motive eden?

Bu sefer adaylık müracaatımı hemşerilerimden ve halkımızdan çokça gelen talepler üzerine yaptım. O kadar çok ricada bulundular ki benim için öbür bir seçenek kalmadı. Aslında benim müracaatım halkın daveti üzerine oldu. Adaylığımı kabul etmezlerse oy kullanmam ve kimseyi de desteklemem demiştim. Söylediklerimle birebir görüşteyim. Elbette rastgele bir kaos ya da şiddet içeren bir aksiyonu desteklemem. Bu yasal bir duruş ve bu konumdaki herkesin hakkı.

Bu seçimde aday olup olmayacağı merak edilen isimlerden biri de İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’ti. Ki kendisi daha evvel de açıkladığı üzere aday olmadı. Haftalar evvel sızdırılan ses kaydında dikkat alımlı sözleri vardı. Öldürülen eski Kudüs Gücü Kumandanı Kasım Süleymani ve İhtilal Muhafızları’nın İran’da her alanda dizginleri ele geçirdiğini, Hamaney ile birlikte Dışişleri Bakanlığı’nı hiçe saydıklarını söyledi. Katılıyor musunuz bu görüşlere 8 yıllık cumhurbaşkanlığınız sırasında bu türlü hissettiğiniz anlar olmadı mı?

Sayın Zarif’in kelamları üzerine görüş belirtecek durumda değilim. Fakat halkın karar alma düzenekleri konusundaki kendi duruşumu ve görüşlerimi ilan etmiştim. Bence her bir sistemde, her bahiste halkın iradesi uygulanmalı. Bence ülkemizde uygulanması gereken çeşitteki ıslahatlar da bunlar.

Dış siyaset ile devam edelim. Türkiye ile ikili bağlar ve bölgede süratle değişen istikrarlara dair görüşlerinizi de merak ediyorum. Geçtiğimiz günlerde bir röportaj verdiniz ve İran ile Suudi Arabistan ortasında yürütülen müzakereleri desteklediğinizi belirttiniz. “İran, Türkiye ve Suudi Arabistan yan yana durursa ve birlik içinde hareket ederse bölgenin çehresi büsbütün değişir. Bu çok kolay gerçekleşebilir” dediniz. Bunları açar mısınız biraz? Nasıl bu kadar kolay?

Bence devletler ve milletler ortasındaki bağlantılarda temel prensip dostluk ve işbirliği olmalı. Ve bizim bölgemizde Suudi Arabistan, Türkiye ve İran çok kıymetli ve öne çıkan ülkeler. Dostluk ve kardeşlik atmosferinde birlik olmalı ve işbirliği yapmalıyız. Sizce de İran, Türkiye ve Suudi Arabistan bir ortaya gelirse bölgenin çehresi değişmez mi? Bence bundan öteki yol yok. Bu 3 ülkenin önderleri bence sonunda birlikte olmaları gerektiği sonucuna ulaşacak ve birbirlerinin yanında duracaklar. Bölgedeki önderlerle dostça ilgilerimi düşünürsek bence bu işbirliği çok basitçe yapılabilir ve çok olumlu halde bu tarafta ilerler zira bölge çatışmaların eşiğinde ve bunu kızıştıranlar da binlerce kilometre uzakta.

Son olarak dünyayı saran koronavirüs salgını ve Manevî hükümetinin salgınla çaba performansını nasıl değerlendirdiğinizi sormak isterim. Hatırladığım kadarıyla siz virüsün biyolojik silah olduğunu, bir laboratuvarda üretildiğini düşünüyordunuz. Hala bu görüşte misiniz ve sizce ne yapılmalı?

Evet laboratuvarda bir müddet sonra üreticilerin denetiminden çıkan bir virüs olduğunu söyledim. Bence salgınla çaba toplu memleketler arası işbirliğini gerektiriyor. Tabi bir çok ülke imkanlarını kullanarak bunu alt etmeyi başardı.

‘Bence Türk halkı özgür ve adil bir dünyanın inşasında kilit rol oynayacak’

Röportajımızı noktalamadan evvel Türk halkına Türkçe bir bildiri vermek ister misiniz?

Türk halkı onların her birini çok sevdiğimi uygun biliyor. Onları uygar misafirperver şahıslar olarak tanıyorum. Türk halkı tarihi boyunca tüm dünya için özgürlük, adalet istedi. Her vakit kendimi Türk halkının yanında hissettim. Ve bence Türk halkı özgür ve adil bir dünyanın inşasında kilit rol oynayacak. Allah’tan bütün Türk arkadaşlarımıza selamet isterim.