14 yaşındaki çocuk koronavirüs sonrası diyabet hastası oldu: ‘Durumu literatürde de paylaşmayı düşünüyoruz’

İstanbul’da yaşayan ilköğretim 8. sınıf öğrencisi 14 yaşındaki Mete Alp Eskalan, birkaç hafta süren halsizlik ve yorgunluk şikayetlerinin artması üzerine 30 Nisan günü, meskende kötüleşti. Ailesi tarafından özel bir hastaneye götürülen çocuğun, diyabet komasına girdiği anlaşıldı.

Alp, acil olarak Sancaktepe İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi‘ne sevk edildi. Çocuk Ağır Bakım Ünitesi’nde tedavi altına alınan Alp’in kan yağ seviyesinin 15 binlere çıktığı belirlendi. Daha evvel diyabetle ilgili bir şikayeti olmamasından şüphelenen hekimler, antikor ve PCR testi yaptı. Her iki testi de olumlu gelen Alp’in, koronavirüse yakalandığı, bu nedenle diyabetinin tetiklendiği ortaya çıktı.

Alp’in tedavisini gerçekleştiren Çocuk Ağır Bakım Uzmanı Dr. Fatih Varol, “Alp, son periyotta gördüğümüz değişik bulgularla gelen hastalarımızdan biri. Alp’i aslında ölümcül diyabet atağı ile bir dış merkezden kabul ettik. Fakat kan bedellerinde trigliserit dediğimiz lipit kıymetlerinin çok çok yüksek, 15 bin üzere bir seviyeye çıktığını fark ettik. Kovid’le bağlantılı olabilir mi diye baktığımızda hem antikor hem de PCR’ının müspet olduğunu saptadık. Standart tedavilerle denetim altına alamadığımız için plazma değişimi ve lipit aferezi üzere özellikli tedaviler uygulamak durumunda kaldık” dedi.

‘Kovid ile bağlantılı olarak hiç bu türlü bir tablo görmedik’

Alp’in getirildiği anda saptanan kandaki lipit kıymetine, daha evvel literatürde rastlamadıklarını vurgulayan Dr. Varol, “Diyabet ataklarında lipit yüksekliği gördüğümüz bir tablodur aslında. Lakin bu kadar yüksek seviyedeki trigliserid bedellerine literatürde rastlamadık. Kovid ile bağlı olarak ise hiç bu türlü bir tablo görmedik. Bu yüzden özellikli bir hadise olduğu için Alp’in durumunu literatürde de paylaşmayı düşünüyoruz” diye konuştu. Şeker hastalarında diyabetin ortaya çıkış halinin çoklukla bir enfeksiyonun tetiklemesiyle olduğuna işaret eden Dr. Varol, kelamlarını şöyle sürdürdü:

  • “Alp daha evvel diyabet hastası değildi. Lakin Kovid’in kendisi de bir enfeksiyon olduğu için, altta yatan diyabetini tetikleyerek bunu ortaya çıkarmış olabilir. Burada bizim dikkat çekmek istediğimiz nokta, bu çocuklarda Kovid, daha ağır bir klinik tabloya neden olabiliyor.”

‘Üçüncü dalgada MIS-C olaylarındaki değişim dikkat çekici’

Bir yılı aşkın bir müddettir sürdürülen salgın çabasında, çocuklarda Kovid sonrası gelişen MIS-C hadiselerine çok sık rastladıklarını belirten Dr. Varol, şu bilgileri verdi:

  • “Bu salgını üç pik üzere düşünürsek, birinci iki pikte de biz MIS-C olaylarını görüyorduk. Birinci İngiltere’de tanımlandığında, Kawasaki gibisi bir sendrom olarak tanım edilmişti. İnflamatuar bir süreç, romatolojik hastalıkları taklit eden bir süreç üzere görünüyordu. Birinci iki dalgada bu türlü hastalarımız oldu. Lakin üçüncü dalgada, MIS-C olaylarının klinik müracaat formlarında bir ölçü değişmeler olduğunu fark ettik.
  • Tahminen bizim hastalığı daha düzgün tanımaya başlamamızdan kaynaklı olabilir, tahminen farkındalığımızın da artmasının tesiri olmuş olabilir. Mesela bu dalgada Kovid sonrası böbrek yetersizliği ile başvuran hastalarımız oldu, pankreas iltihabı ile başvuran hastalarımız oldu, inme, santral hudut sistemi tutulumları, kalp problemleri, romatolojik kimi hastalıkları taklit eden cilt döküntüleri ile başvuran hastalarımız oldu. 3 tane ağır diyebetik atakla gelen, organ yetmezliğine giden çocuk hastalarımız oldu. Hepsini şifa ile taburcu ettik. Lakin bunlarda daima Kovid hikayesinin bulunması, antikor olumluluğu saptanmış olması bu hastalıkların Kovid’le ilişkili olarak ortaya çıktığı tarafındaki kuşkularımızı destekliyor.”

Kovid’in çocuklarda diyabet hastalığına yol açabileceği tarafındaki tartışmalarda bilim dünyasının şimdi tam bir uzlaşmaya varamadığına dikkat çeken Dr. Fatih Varol, araştırmaların sürdürüldüğünü ve daha çok dataya gereksinim olduğunu kaydetti. Varol, kelamlarını şöyle noktaladı:

  • “Bu mevzuda aslında şimdi tam bir fikir birliği yok. Lakin çalışmalardan kimileri şunu söylüyor, çocukların acile müracaat sayılarının bu devirde azalmış olmasına karşın, diyabetle başvuran çocukların sayısında azalma yaşanmadı. Bu da diyabet ile Kovid’in sanki bir münasebeti var mı yok mu sorusunu beraberinde getiriyor. Onun dışında, Kovid’in diyabeti birincil olarak tetikleyebileceğini söyleyen yazılar da var literatürde. Ancak diyabet ve Kovid’in büsbütün birbirinden bağımsız olarak da ilerlediğini söyleyen çalışmalar da var. Sanırım kesin yargıya varmak için biraz daha data elde etmemiz gerekiyor, hastalığı daha fazla tanımamız gerekiyor.”